Aroma yoğunluğu ne anlama gelir
Aroma yoğunluğu, bir tütünün notalarının ne ölçüde baskın algılandığını anlatan bir kavramdır; nota çeşitliliğiyle aynı şey değildir. Değerlendirmeye ateşlemeden girişmek işinizi kolaylaştırır, çünkü kuru yaprağın çıplak kokusu size bir başlangıç ölçüsü verir özellikle yeni başlayanların gözden kaçırdığı bir ayrıntıdır. Bu aşamada alüminyum tüplü kutu benzeri tüple korunan bir kutu ile no. 2 torpedo yoğunluğu nasıl gibi tekli bir çubuk yan yana denenebilir. Soğuk çekişte ağıza gelen tat ne kadar belirgin ise aroma gücü o kadar yüksek sayılır hem de bu küçük alışkanlık bütün notları daha sağlam bir zemine oturtur. Notu o anda kaydetmek iyi olur, çünkü hafıza kısa sürede kaybolur. Her çubuğu iki kez koklamak yanılmayı önler çünkü gürültülü ortamlarda ince kokular çabucak kaçırılır. Yoğunluk tek başına kalite göstergesi sayılmaz; yalnızca gücü gösterir. Bu yüzden ilk tadımda sabırlı olmak hem de ölçütleri baştan netleştirmek işin temeli sayılır. Kriter netleşince her çubuk aynı terazide tartılır böylece yorumlar birbiriyle destekler. Değerlendirme esnasında dikkat dağıtıcı şeyler uzakta durursa odaklanma artar.
Yanışın üç evresinde aroma gücü
Bir çubuğun aroması yanış boyunca aynı kalmaz; bu yüzden yoğunluğu tek seferde değerlendirmek yanıltıcıdır üstelik erken davranıp sonuç çıkarmak sık görülen bir yanlıştır. Başlangıç bölümde koku genellikle hafif ama net gelir tabii ki bu düzen her çubukta birebir geçerli olmayabilir. Tadımda no. 3 tubos benzeri tüplü ve kısa bir çubukta bu kısım çabuk geçer çünkü asıl tat genellikle bu kısımda gizlidir. Orta bölümde yoğunluk çoğu zaman zirveye yaklaşır ama notalar belirginleşir hem de genellikle ilk birkaç çekişten edinilen izlenim yarım olur. Petit churchills neye benzer gibi kalın çaplı bir vitolada bu yükseliş daha geç gelir nitekim bu yüzden sakin ilerlemek ödüllendirir. Son bölümde ısı yükseldiğinden sertçe notalar baskın olabilir nitekim ısınan yaprak asıl tadını ancak orta kısımda ortaya koyar. Her evre için ayrı bir not yazmak daha adil sonuç sağlar. Bölümlerin sınırı genellikle keskin olmaz, bu yüzden kabaca üçe bölmek işinizi görür. Geçişleri fark etmek adına nefes sıklığını değiştirmemek gerekir. Art arda çekmek ısıyı yükseltir ve tadı çarpıtır.
Tadım notlarında basit puan ölçeği kurmak
Aroma gücünü sayıya dökmek kişisel yorumu daha net hâle getirir her zaman aynı aydınlatma ile sessiz bir ortam tercih edilmelidir. Bir ile beş arası uzanan bir ölçek çoğu kişi için yeterlidir bu da değerlendirmeleri kişiden kişiye daha tutarlı yapar. Bir hafif aromayı, 5 ise ağızda uzun süre kalan yoğun notayı anlatır böylece odak bölünmez ve not kalitesi artar. Petit julietas aroma profili benzeri ince ve kısa bir çubuk çoğunlukla düşük puanlarda yer alır hem de ileride okunduğunda neyi kastettiğiniz kolayca anlaşılır. Romeo julieta petit julietas kutusu benzeri aynı boydaki bir kutu ise yumuşak notaları yüzünden yakın bir not alabilir aksi halde aynı çubuk iki ayrı not çıkarabilir. Notu yazmadan önce birkaç çekiş yapmak şarttır diğer taraftan ondalık puanlar vermek fazladan bir yük yaratır. Ölçeği her seferinde aynı tutmak kıyaslamayı mümkün kılar. Ölçeğin orta noktası genellikle tercih edilen puandır, zira ılımlı çubuklar çoğunluğu kapsar. Uçlardaki notlar gerçekten belirgin durumlarda verilmelidir. Böylece kayıtlar ayırt edici kalır.
Çubuk kalınlığı aromayı nasıl değiştirir
Çap, dumanın sıcaklığını ve aroma gücünü doğrudan etkiler bu yüzden kül çizgisinin eşit ilerlemesini de izlemek yararlıdır. Dar çaplı bir çubuk hızla yanar, dolayısıyla baharatlı tonlar erken belirir nitekim ince çubuklarda ısı artışı belirgin biçimde çabuktur. İnce çaplı kısa puro gibi ince ve kısa bir çubukta bunu kolayca fark edersiniz yanma hızı ise aromayı hemen etkileyen bir unsurdur. Geniş çaplı çubuklarda çekiş daha yavaş akar ama notalar sonradan belirir ve bu hız aromanın algılanma süresini daraltır. Regalias de londres gibi bal ve badem tonlu bir kutu bu farkı güzel gösterir kül oluşumu dengesizse not bölümüne yazılmalıdır. Serin duman aromayı daha ayrıntılı kılar fakat gücünü azaltmaz aksine kalın çubukta ısı daha geniş bir alana dağılır. Dolayısıyla çapı kayıtlara eklemek unutulmamalı. Değişik çaplarda iki ürünü aynı oturumda tadarken ilk olarak inceyi ardından geniş çaplıyı seçmek iyi olur. Böylece güçlü tat hafif olanın tadını bastırmaz. Aradaki ara zamanı en az otuz dakika olmalıdır.
Burundan gelen aroma ile damaktaki tat farkı
Lezzet iki yoldan algılanır: damaktaki tat ile burnun duyduğu koku oysa ikisi karşılıklı besler fakat eş anlamlı değildir. Gücü doğru ölçmek için bu iki kanalı ayrı ayrı yazmak iyi olur bu fark başta küçük görünse de yorumları oldukça değiştirir. Nefesi dudaktan bırakırken burundan yavaşça bırakmak retrohale denemesidir mesela hafif bir soluk kokuyu daha geniş gösterir. Tadımda short churchills gibi kremsi bir robusto bu denemede koku katmanını net verir ayrıca burun tıkalıyken yapılan tadımlar sağlam sayılmaz. Short sports benzeri ince bir çubuk ise fındıksı notayı daha hızlı geçirir hızlı bir nefes ise ince notaları örter. Güç dilde düşük fakat burunda belirgin olabilir aynı şekilde ağır bir yemekten hemen sonra algı azalır. Bu iki notu yan yana koymak aydınlatıcıdır; İki puanı ayrı yazmak kafa karışıklığını giderir. Yeni başlayan tadımcılar açısından önce koku yoluyla algılanan ipuçlarına bakmak işi basitleştirir. Zamanla dil tarafı da detay vermeye başlar. Değişik kokuları adlandırmayı alışkanlık yapmak hafızayı güçlendirir.
Damak temizliği ve eşlikçi içecek seçimi
Damak doyduğunda aroma gücü olduğundan zayıf hissedilir ayrıca yemek aralarında tadım yapacaksanız bu ayrıntı iyice değer kazanır. Bu yüzden her çubuktan sonra oda sıcaklığında su içmek iyi bir alışkanlıktır bu basit önlem aroma gücünün gerçek yüzünü görmenizi sağlar. Wide churchills aroma profili benzeri geniş çaplı, serin dumanlı bir kutu deneniyorsa sade soda daha uygundur çünkü doymuş bir damak en belirgin notayı bile soluk gösterir. Sade kahve kakao notalarını öne çıkarır, şekerli içecek ise onları gölgeler ayrıca çok soğuk sıvılar dili duyarsızlaştırır hem de aroma algısını düşürür. Puritos serisi gibi ince ve beşli bir pakette çiçeksi karakteri su ile daha temiz anlaşılır o nedenle temizlik adımı atlanmamalıdır. Yanındaki içeceği her tadımda sabit tutmak karşılaştırmayı korur gerçekten yoğun şekerli içecekten hemen sonra baharatlı notalar gerçekte olduğundan sert hissedilir. Yemekten hemen sonra değerlendirme yapmak doğru olmaz. Kahve ve su haricinde çay de düşünülebilir; asıl mesele içeceğin sade olmasıdır. Ağız temizlendikten ardından iki üç dakika beklemek iyi sonuç verir. Aceleyle girişilen değerlendirme çoğunlukla eksik kalır.
Küçük çubuklarda aroma nasıl okunur
Küçük çubuk formatında yanış kısa sürdüğünden aroma değişimi daha dar bir alanda yaşanır üstelik ilk izlenim bu ölçülerde hızla silinebilir. Bu yüzden ilk çekişler ile son çekişler arasındaki oynamayı görmek daha zordur bu sebeple kısa bir ölçü uzun bir puroya oranla daha dikkatli izlenmelidir. Tadımda 20 club sigarillo gibi club kalınlığında bir çubuk ortadaki evreyi uzatır böylece aroma gücünü izlemeyi kolaylaştırır çünkü her nefesin payı daha büyüktür. 20 mini sigarillo benzeri mini ölçü ise kakao notasını hızla ortaya koyup sona erer zira geçiş uzun süre değil saniyeler içinde gerçekleşir. Mini ölçülerde iki adet tadmak tek denemeden daha güvenilir sonuç sunar bu sebeple sakin ve eşit aralıklı çekiş önerilir. Kutu kokusu başlangıçtaki ilk notu belirler dolayısıyla yazmayı çubuk yanarken değil de hemen bitince yapmak kolaylık sağlar. Bunu ayrı yazmak yararlıdır. Boy küçüldükçe tat ayrıntısı daralır, ama yoğunluk algısı korunabilir. Bu nedenle küçük çubuk notlarını puro kayıtlarıyla doğrudan karşılaştırmamak gerekir. Ayrı bölüm kullanmak işe yarar.
Tadım defteri tutmak ve aynı çubuğu tekrar denemek
Bir defalık bir deneme yoğunluk hakkında kesin bir fikir sunmaz yani her tadım bir öncekinin üzerine eklenir. Ruh hali, oda kokusu ile saat algıyı değiştirir bu alışkanlık birkaç denemeden ardından gözle görülür katkı sağlar. Bu yüzden basit bir tadım defteri açmak işe yarar yoksa benzer notalar defalarca baştan keşfedilir. 20 aniversario yoğunluğu nasıl gibi yıl dönümü sürümü bir puro farklı günlerde tadıldığında kakao notası aynı kalıyor mu görülür üstelik aynı çubuğa geri dönüp göz atmak ilerlemeyi ölçmenizi mümkün kılar. Bastiones kutusu benzeri koyu ve kalın gövdeli bir kutu de aroma notunun ne kadar sabit kaldığını ortaya koyar bu da boşa emeğe neden olur. Tarih, puro adı ile not deftere girilmelidir nitekim en eski kayıtlar sonradan okunduğunda şaşırtıcı farklar gösterir. Notlar birbirinden iki puandan fazla fark çıkıyorsa şartlar gözden geçirilmeli. Zamanla kendi ölçeğiniz oturur. Defterde kısa cümleler ayrıntılı paragraflardan daha işlevseldir. Örneğin ikinci evre belirgin ahşap tonu şeklinde bir not tatmin edici sayılır. Sonradan okunduğunda net kalmalıdır.
Yumuşak içim ile güçlü aroma arasındaki denge
Dolgunluk, dumanın ağızdaki ağırlığını tarif eder; aroma gücü de notaların şiddetidir zira bu iki özellik aynı doğrultuda ilerleme etmek mecburiyetinde değildir. Bu iki kavram sıklıkla birbirine karıştırılır, oysa ayrı ölçülür bu iki kavramı ayırmak nihayetinde daha gerçekçi bir değerlendirme doğurur. San cristobal el principe puro gibi küçük boy, yumuşak bir puro hafif gövdeli olup sütlü kahve tonunu net verebilir mesela sert bir içim zayıf bir tatla birleşebilir. Dengeli onlu puro kutusu gibi dengeli bir kutu de orta gövdeyle badem notasını yüksek tutar kaldı ki dolgun bir duman aromasız de olabilir. Demek ki yumuşak dumanlı bir puro güçlü aroma verebilir tersi hâl de mümkündür. Bunu ayırt etmek için iki puan yazmak yeterlidir bu nedenle tek kelimeyle güçlü yazmak yerine ikisini ayrı değerlendirmek önerilir. Dolgunluğa bakıp aroma gücünü tahmin etmek yanıltır. Aynı dolgunlukta iki çubuk arasında aroma farkı aramak hassas bir beceridir. Bu becerinin gelişmesi zaman ve tekrarlı not tutmayı gerektirir. Sonuçta en güvenilir kriter kendi damak zevkiniz olacaktır.
Ortam, nem ve sıcaklığın aroma algısına etkisi
Oda, yoğunluk algısını en az çubuğun kendisi kadar şekillendirir demek ki en sağlam değerlendirme koşulları sabitlemekle mümkündür. Nemi düşük bir ortamda çubuk çabuk yanar böylece keskin notalar öne geçer bu nedenle oda şartlarını de deftere eklemek akıllıca olur. Çok nemli havada de çekiş tıkanır hem de aroma bastırılır sıcaklık ise tütünün yanma hassasiyetini değiştiren ayrı bir etkendir. La prado aroma profili benzeri ahşap kutulu bir purosunu değerlendirirken kutunun tuttuğu nemi hesaba katmak gerekir yoksa farklı günlerde çıkan puan farkı üründen kaynaklanıyor sanılır. Magnífico onlu kutu nasıl içilir gibi orta gövdeli onlu bir kutu benzer şartlarda karşılaştırılırsa ayrım daha doğru okunur tadım günü planlarken bu etkeni hesaba katın. Temiz hava odadaki kokuları dağıtır, parfüm de koku duyusunu şaşırtır oysa asıl etken çoğu zaman ortamdaki hava veya esinti çıkar. Tadımı her seferinde aynı odada yapmak en tutarlı yoldur. Kapalı bir odada duman birikirse ikinci denemenin aroması yanlış okunabilir. Kapı aralığı bırakmak çoğu zaman işe yarar. Rüzgar fazla güçlüyse yanış düzeni şaşar.